چه دندانهایی نیاز به ارتودنسی دارند؟ (7 مورد)
اگر نمیدانید چه دندانهایی نیاز به ارتودنسی دارند یا از خودتان میپرسید که «آیا وضعیت دندانهای من طبیعی است یا باید به متخصص مراجعه کنم؟»، پاسخ کوتاه این است: هر زمانی که چیدمان دندانها شما را از نظر عملکرد، زیبایی یا سلامت دهان دچار مشکل کند، ارتودنسی ضروری میشود. اما تشخیص دقیق اینکه کدام دندانها نیازمند درمان هستند، نیاز به شناخت مشکلات رایج و معیارهای علمی دارد؛ چیزی که در این مقاله بهطور کامل برایتان توضیح داده شده است.
چرا دانستن اینکه کدام دندانها نیاز به ارتودنسی دارند مهم است؟
دندانهای نامنظم فقط یک مشکل ظاهری نیستند. آنها میتوانند باعث شوند:
- جویدن سختتر شود
- دندانها سریعتر پوسیده شوند
- لثهها دچار التهاب و تحلیل شوند
- مفصل فک آسیب ببیند
- لبخند اعتمادبهنفس را کاهش دهد
به همین دلیل ارتودنسی فقط «زیبایی» نیست؛ درمان سلامت دهان و دندان است.
نشانههای واضح اینکه دندانهای شما نیاز به ارتودنسی دارند
برای اینکه بدانید چه دندانهایی باید ارتودنسی شوند، ابتدا این نشانهها را چک کنید. هر کدام از این موارد یک هشدار جدی است.
۱. دندانهای شلوغ یا بههمریخته (Crowding)
اگر دندانها روی هم افتادهاند، چرخیدهاند یا جای کافی برای قرارگیری منظم ندارند، ارتودنسی ضروری است. این مشکل باعث:
- پوسیدگی شدید
- گیر غذایی
- تحلیل لثه
- ظاهر نامرتب لبخند
میشود.
۲. فاصله زیاد بین دندانها (Spacing)
زمانی که بین دندانها فاصله وجود دارد، گاز گرفتن و جویدن بهدرستی انجام نمیشود و ظاهر لبخند نیز تحت تأثیر قرار میگیرد.
۳. جلو بودن شدید دندانهای بالا (Overjet)
اگر هنگام بسته شدن دهان، دندانهای بالا زیاد جلو باشند، احتمال شکستگی و آسیب به دندانها بالا میرود.
۴. اپنبایت (Open Bite)
در این حالت هنگام بستن دهان، دندانهای جلو روی هم قرار نمیگیرند. این وضعیت معمولاً در کودکانی که انگشت میمکند ایجاد میشود.
۵. کراسبایت (Crossbite)
وقتی دندانهای بالا بهجای قرار گرفتن بیرون، داخلتر از دندانهای پایین قرار میگیرند، فشار نامتعادل ایجاد میشود که به مرور استخوان فک را تغییر میدهد.
۶. آندربایت (Underbite)
اگر فک پایین جلوتر از فک بالا قرار گیرد، چهره حالت ناهماهنگ پیدا میکند و عمل جویدن مختل میشود.
۷. بروز مشکلات بلع یا تلفظ
هر نوع مشکل در جویدن، صحبت کردن یا فشار دادن زبان به دندانها، میتواند نیازمند ارتودنسی باشد.با توجه به نوشته های کلینیک دندانپزشکی Knight Street در این زمینه:
بسیاری از افراد تا زمانی که مشکلات عملکردی بروز نکند متوجه نیاز خود به ارتودنسی نمیشوند. این مرکز میگوید شلوغی دندانها، فاصله زیاد، ناهماهنگی بایت و عادتهایی مانند انگشتمکیدن، همگی نشانههای واضحی برای ارزیابی ارتودنسی هستند.
چه دندانهایی بیش از همه نیازمند ارتودنسیاند؟
در بسیاری از بیماران، مشکلات همزمان در چند ناحیه دیده میشود. اما بهطور مشخص، این دندانها بیشتر از همه نیازمند اصلاح هستند:
دندانهای جلویی فک بالا
کوچکترین بینظمی در این دندانها فوراً در لبخند دیده میشود. جلو بودن یا کج بودن این گروه از دندانها معمولاً اولین دلیل مراجعه به ارتودنتیست است.
دندانهای نیش
بیرونزدگی یا نهفتگی دندان نیش یکی از شایعترین مشکلات ارتودنسی است. این دندان نقش مهمی در گاز گرفتن دارد و بینظمیاش باعث فشار زیاد روی سایر دندانها میشود.
دندانهای آسیای کوچک و بزرگ
اگر این دندانها بهاشتباه روی هم قرار بگیرند، جویدن دچار اختلال شده و مفصل فک به مرور تخریب میشود.
چه زمان باید به ارتودنتیست مراجعه کرد؟
اگر سوال شما هم این است که بهترین سن برای ارتودنسی چه زمانی است باید بگوئیم که متخصصان توصیه میکنند اولین معاینه ارتودنسی در سن ۷ سالگی انجام شود. اما بزرگسالان نیز در هر سنی میتوانند درمان شوند، فقط پروسه درمان برای آنها طولانی تر خواهد بود.
آیا همه دندانهای نامرتب نیاز به ارتودنسی دارند؟
خیر. گاهی بینظمیها جزئی هستند و با روشهایی مثل:
- اصلاح طرح لبخند
- کامپوزیت
- لمینت دندان
- یا تراش خفیف دندان
قابل اصلاحاند. اما قبل از هر تصمیمی باید بررسی شود که این روشها باعث آسیب به مینای دندان نشوند. بسیاری از افراد این سؤال را میپرسند که آیا میشود فقط یک دندان را ارتودنسی کرد؟. پاسخ این است: در موارد خاص بله، امکانپذیر است، اما همیشه توصیه نمیشود. زیرا جابهجایی یک دندان معمولاً به موقعیت دندانهای کناری وابسته است. اگر حرکت دندانها هماهنگ نباشد، بایت دچار مشکل خواهد شد.
مدت زمان صاف شدن دندانها چگونه تعیین میشود؟
«مدت زمان صاف شدن دندانها در ارتودنسی به شدت نامرتبی، سن بیمار، نوع براکتها و همکاری فرد در طول درمان بستگی دارد. در موارد ساده، درمان ممکن است کمتر از یک سال طول بکشد؛ اما در بینظمیهای شدید، این بازه میتواند به ۱۸ تا ۲۴ ماه برسد.»
چرا درمان نکردن دندانهای نیازمند ارتودنسی خطرناک است؟
- تحلیل لثه
- پوسیدگی زودرس
- درد مفصل فک (TMJ)
- دندانقروچه
- تنگی فک و مشکلات تنفسی
این مشکلات در صورت بیتوجهی، به راحتی پیشرفت میکنند.
در نهایت: چه دندانهایی باید ارتودنسی شوند؟
هر دندانی که عملکرد جویدن را مختل کند، روی دندان دیگر فشار وارد کند، ظاهر لبخند را به هم بریزد، هنگام تمیز کردن مشکل ایجاد کندو یا باعث انحراف فک شود، نیازمند ارتودنسی است.